Menüdeki Gramajı Okumak: Aynı Fiyat Neden Aynı Porsiyon Değil

İki kebapçının menüsünde aynı fiyatı gördüğünüzde aynı şeyi aldığınızı varsayarsınız. Genellikle varsaymazsınız bile, aklınıza gelmez. Oysa porsiyon gramajı menüden menüye iki katına kadar değişir ve bunu size söyleyen tek şey menünün kendisidir.

Yayımladığımız yüz restoran menüsünde 7.600'ün üzerinde fiyatlı kalem var. Bunların 640 tanesinde porsiyon ya da paket ağırlığı yazılı. Yani fiyat karşılaştırmasını mümkün kılan bilgi, kalemlerin yaklaşık yüzde sekizinde mevcut; geri kalan yüzde doksan ikide fiyatın neyin karşılığı olduğunu menüden anlayamıyorsunuz.

Aynı fiyat, iki kat porsiyon

Onbaşılar Kebap menüsü on yedi kebabın tamamını gramajıyla listeliyor ve bu, gram başına hesap yapmayı mümkün kılıyor. Sonuç, etiket fiyatına bakarak varacağınız sonucun tersi.

140 gramlık Adana kebap 750 TL, yani gram başına yaklaşık 5,4 TL. 350 gramlık kaburga 1.250 TL, yani gram başına 3,6 TL. Menünün en ucuz kalemi gram başına en pahalı kalemi, en pahalı kalemlerinden biri ise en ucuzu.

Fark daha da açılabiliyor. 160 gramlık Ali Nazik 1.100 TL ile gram başına 6,9 TL'ye çıkıyor; 390 gramlık pikanya 1.400 TL ile 3,6 TL'de kalıyor. Yani menünün iki ucu arasında gram başına neredeyse iki kat fark var ve bu farkı sadece gramaj yazdığı için görebiliyoruz.

Doğrusal fiyatlayan menüler

Her menü böyle değil. Köfteci Yusuf menüsü köfteyi üç porsiyonda satıyor ve üçü de tam olarak aynı birim fiyatta: 200 gram 280 TL, 300 gram 420 TL, 500 gram 700 TL. Üçünde de gram başına 1,4 TL.

Bu, tüketici açısından en dürüst fiyatlandırma biçimi. Porsiyonu büyütmek ne kazandırıyor ne kaybettiriyor; sadece daha fazla yiyorsunuz. Aynı düzen Kebapçı Muhtar menüsünde de var: 250 gramlık porsiyon 750 TL, kilogram 3.000 TL, ikisinde de gram başına 3 TL.

Sürmene Döner menüsünde de aynı tutarlılık görülüyor. Ekmek arası ve dürümde 50 gram 200 TL, 75 gram 300 TL, 100 gram 400 TL; üçünde de gram başına 4 TL. Üstelik ekmek arası ile dürüm aynı fiyatlandığı için, ikisi arasındaki seçim tamamen tercihe kalıyor.

Gramaj yazmayan menüde ne yapmalı

Kalemlerin yüzde doksanından fazlasında ağırlık yazmıyor. O durumda elinizde birkaç dolaylı ipucu kalıyor.

• Porsiyon adı. "Bir porsiyon", "yarım porsiyon" ve "1,5 porsiyon" ayrımı yapan menüler, en azından kendi içinde karşılaştırılabilir. Aradaki fiyat farkı porsiyon farkıyla orantılı mı, ona bakın.
• Adet. Ciğerci menülerinde porsiyon şiş sayısıyla verilir ve bu, gramdan daha somuttur. Sekiz şiş ile altı şiş arasındaki fark ölçülebilir.
• Kişi sayısı. "İki kişilik" ibaresi taşıyan kalemleri kişi başına bölün ve tek kişilik seçeneklerle karşılaştırın. Menülerimizde bu ibareyi taşıyan 92 kalem var.
• Dilim. Pizza ve tatlıda dilim sayısı gramajın yerini tutar ve genellikle yazılır.

Neden bu kadar az menüde yazıyor

Gramaj yazmak restoranı bağlar. Yazdığınız anda müşteri ölçebilir, karşılaştırabilir ve porsiyon küçüldüğünde fark edebilir. Yazmadığınızda porsiyonu sessizce küçültmek mümkün olur ve fiyat aynı kalabilir.

Bu yüzden gramaj yazan menüyü bir güven işareti olarak okumak mantıklı. Zübeyir Ocakbaşı, Onbaşılar, Köfteci Yusuf ve Feriye gibi gramajını yazan mekanlar, karşılaştırılmayı baştan kabul etmiş oluyor.

Kısa özet

Fiyatı tek başına okumayın. Menüde gramaj varsa gram başına çevirin, yoksa porsiyon, adet, kişi ya da dilim üzerinden bir birim bulun. Birim olmadan yapılan fiyat karşılaştırması, hangisinin ucuz olduğunu değil hangi etiketin küçük olduğunu söyler.

Yüz restoranın menüsü, gramajları yazılı olanlar dahil, menü fiyatları bölümünde. Kampanya menülerinin gerçekten kazandırıp kazandırmadığını da ayrı bir yazıda hesapladık.